Uşak Ufuk
21 Kasım 2019 Perşembe
Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Uşak, uçak filosuna ev sahipliği yapıyordu
05 Kasım 2019 Salı 08:10

Uşak, uçak filosuna ev sahipliği yapıyordu

Uşak, uçak filosuna ev sahipliği yapıyordu

KONUK YAZAR: ÖMER AŞÇI

Uşak; Kurtuluş Savaşı’ nın ilk muharip uçak filosu olan Kartal Hava Müfrezesi’ nin kurulduğu yerdir.

Uşak ili tanıtımında kullanılan “İlkler Şehri Uşak” sloganı hepimizin hafızasında önemli bir yer işgal etmektedir. Uşak şehrinin ilklerini vaktimiz oldukça ortaya koymaya devam edeceğiz.

Kurtuluş Savaşı’ nın ilk muharip uçak filosu olan Kartal Hava Müfrezesi’ nin kuruluş sürecini anlatalım: Kuvva-i Havaiye Şubesi Kuruluşu

Türkiye’de modern havacılığın tarihi, Osmanlı Dönemi ;1 Haziran 1911’de Hava Kuvvetlerinin kuruluşu ile başlar. Yapılan yardımlarla alınan uçaklar,Hava Kuvvetlerinin ilk yapısını oluşturur.

23 Nisan 1920‘de Türkiye Büyük Millet Meclisinin açılışının hemen ardından 13 Haziran 1920: Milli Müdafaa Vekaleti’ nin (savunma bakanlığı) Erkan-ı Harbiye Dairesinin 328 sayılı emriyle hava teşkilatı yeniden düzenlenir. Buna göre Hava birliklerinin ismi “T.B.M.M. Orduları Hava Teşkilatı” oldu.(1)

1919 yılı başlarında, Harbiye Nezareti emrinde olmak üzere yeni bir “Kuva-i Havaiye Müfettiş-i Umumiliği” kuruldu.(2)

Filistin, Irak, Kafkas cephelerinden çekilebilen Konya ve İstanbul’da depo edilen istasyonda eğitim, keşif ve av tayyaresi olmak üzere “45” tayyare bulunuyordu. Ancak bunların büyük bir kısmı uçamaz durumda idiler.

Yunan ordusunun 1 nci Kolordusu; 15 Mayıs 1919 tarihinde İzmir’i işgali sonrası 23 Haziran 1920 tarihinden itibaren doğu yönlü taarruzuyla hızla ilerleyerek 28 Haziran 1920 günü Eşme kazasına kadar ulaşmıştı.(3)

Yunan birliklerinin Alaşehir-Eşme hattında ilerlemeleri sırasında bir tayyare bölüğününde savunma güçlerine katılması istenmişse de teknik nedenlerle mümkün olmamış idi.

Genişleyen Yunan işgali karşısında, kuruluşunu tamamlayamamış Türk kuvvetleri çekiliyor ve dağılıyor. Kasaba ve şehirler birer birer Yunan işgali altına alınmasını takiben bölge halkı evlerini boşaltıp, doğu kısımlara çekilmeye başlamıştı.

Osmanlı Hava Kuvvetlerinden Kuvva-i Milliye Güçlerinin tasarrufuna geçen uçaklar Konya Tayyare İstasyonunda tamir edilip cepheye sevk ediliyordu.

Konya Tayyare İstasyonunda; tayyare yedek parçaları ve tamir malzemeleri İstanbul’daki gizli teşkilat “Felah Grubu” tarafından kaçak yollarla yurt dışından getirilmeye yada işgalci kuvvetlerin depolarından rüşvet karşılığı temin edilmeye çalışılıyordu.

Uçakların bir bölümü kanatlarında kullanılan Emayit adlı özel kaplamanın eksikliği nedeniyle yumurta akı ve patatesten yapılan karışımın sürüldüğü brandalar kullanılarak uçuruluyordu.

İlk pilotlardan Sıtkı Tanman da anılarında, Fransız siyaset adamı Franklın Bouillon’un aynı günlerde Eskişehir’deki uçaklarımızı gördüğünde:

“ Ne delice kahramanlık, elbette kazanırsınız azizim! ”

dediğini yazıyor.(4)

Uşak’ta kurulan savunma cephesine Kuva-i Seyyare Komutanlığı’na bağlı 23. Fırka(Tümen) komutasına Orgeneral İzzettin Çalışlar memur edilmişti. Uşak’ın batısında İtecik Dağı eteklerine yerleştirilen birliklerle yapılacak bir savunma hattı planlanıyordu. Uşak savunmasını yapacak birliklere hava desteği sağlayacak bir hava birliğinin teşekkülüne ihtiyaç görüldü.

Uşak Kartal Hava Müfrezesi Kuruluyor:

Konya Tayyare İstasyonunda ki en sağlam 3 uçak , Yüzbaşı Fazıl Bey komutasında kurulan “ Kartal Hava Müfrezesi” ismiyle 1920 yılı Temmuz ayının sonlarında Uşak Cephesinde ki Kuva-i Seyyare Komutanlığı 23. Fırka(Tümen)emrin gönderilir.

Uşak Kartal Hava Müfrezesi Kadrosu

Böylece İstiklal Savaşında Türk havacılığı, 23’üncü Tümen Komutanlığı emrinde olmak üzere Uşak Tayyare Meydanında başlamış bulunuyordu.

Uşak Havalananından Kartal Hava Müfrezi’nin lojistiği için basit bir tamirhane kurularak bir kamyon tahsis edilir.

Uşak Kartal Hava Müfrezesinin alternatifi olarak Afyon Karahisar ve Dumlupınar arasında birer yedek meydan hazırlanacaktır.

Kartal Hava Müfrezi’nin bağlı olduğu 12 nci Kolordu Komutanlığıyla irtibatını sağlamak üzere bir hava subayı görevlendirilir.

Kartal Hava Müfrezi’nin personel, uçak ve malzeme ikmali Konya İstasyon Komutanlığı tarafından sağlanacaktır.

Yüzbaşı Fazıl’ın arzu ve isteği üzerine bu müfrezeye “Kartal” ismi verilmiş, tayyarelerin gövdelerinin sağ ve sol yanlarına yağlı boya ile pençelerinde birer bomba taşıyan, uçar vaziyette kartal resimleri yapılmıştı. Kartal Hava Müfrezesi; Hava Kuvvetlerinde amblem kullanan ilk uçuş birliği olur. “Kartal Hava Müfrezesi” ismiyle kurulan bu hava birliği; “Kuvva-i Milliye Ordusunun İlk Hava Kuvveti“ hüviyetindedir. Batı Cephesinde kurulan ilk hava birliği Kartal Hava Müfrezesi olmuştur.

Kartal Hava Müfrezesi Filosu Uşak Hava Meydanında “Kartal Hava Müfrezesi” teşkilinde yer alan bu uçaklar; Yıldırım Ordular Grubu emrinde Filistin Cephesinde görev yapan Alman Paşa Tayyare Bölüklerinden kalma tek kişilik av uçakları olup diğerlerine göre iyi durumda olduğundan kısa zamanda uçuşa hazır duruma getirilebilen uçaklar idi. Yüzbaşı Fazıl komutasında faaliyetlere başlayan Uşak’ta ki “Kartal Müfrezesi” Vecihi Hürkuş, Halil (Ziver), Behçet ve Hayrettin Beylerden oluşmaktadır. Kartal Hava Müfrezesinden; Albatros D- II, Aeg C-IV, Avro 504 ve Pfalz D-III tipi tayyareler bulunmaktadır. 15 gün sonra da iki kişilik bir keşif uçağı da müfrezeye katılacaktı. 

Kartal Hava Müfrezesi Filosu Uçakları

Vecihi Hürkuş, Konya’da çalışır duruma getirdiği Pfalz D-III tipi tayyareyi Bursa’nın işgalinden sonra “Güzel Bursa” diye adlandırır.

Kartal Hava Müfrezesi birkaç gün içinde uçakları hazırlayarak uçuşlarına başlamıştı. Uşak’ta ki 23 ncü Tümen Komutanlığından almış olduğu emirle, 31 Temmuz 1920’den itibaren keşif ve kara birliklerini destekleme görevine başladı.

31 Temmuz 1920: İstiklal Savaşı’ nın İlk Hava Sal dırısı Demirci Savaşı İstiklal Savaşı’ nın İlk Hava Saldırısı konusunda birçok muteber kaynak Kartal Hava Müfrezesi pilotlarında Vecihi Bey’in Alaşehir Tren İstasyonunu bombalaması harekatını gösterir. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Eğitim Fakültesi Öğretim Görevlisi Dr. İsmail Oğuz, Kuvâ–yı Milliye‘nin Batı Anadolu’daki faaliyetleri özelinde “İsmail Oğuz, “Demirci’de Kuva-yı Milliye’nin Örgütlenmesi ve Faaliyetleri” isimli çalışmasında ; Uşak’ta ki Kartal Hava Müfrezesinin Demirci yakınlarında Simav Dağlarının Akça-kertik Geçidi’ne yakın Cevizlik mevkinde ki savaşa verdiği hava desteği olduğunu iddia eder. 

İstiklal Harbinde Akıncılar Bölgesi olarak adlandırılan ve Demirci, Gördes, Selendi, Simav, Kula, Sındırgı, Bigadiç’in dağlık kısmını içine alan bölge büyük bir direnişe sahne olur.

Kuruluş savaşının ilk hava saldırısı; Türk Hava Kuvvetlerimizin Kartal Filosundan Fazıl Bey ve Vecihi Bey (Hür-kuş) tarafından 31 Temmuz 1920 gününün erken saatlerinde beş bin kişilik Çerkez Ethem komutasında ki Kuva-yı Seyyare Birliği ile on bin kişilik Yunan ordusu arasında Demirci yakınlarında Simav Dağlarının Akça-kertik Geçidi’ne yakın Cevizlik mevkinde ki savaşa verdiği hava desteğidir.(Ercan Çetinerler, Kurtuluş Savaşı Hava Harekâtı (Makale), http://www.tayyareci.com.mht)

 

Bu savaşta Yunanlılar üzerinde büyük etki yaptığından Yunanistan’ da Venizelos Hükumeti düşürülür ve Başbakan Venizelos Yunanistan dışına kaçar.

31 Temmuz 1920 günü akşamı Yunanlılar mağlup oldular. Kuva-yı Seyyare iki gün süren kanlı savaş sonunda Yunanlıları yenerek 1 Ağustos 1920 günü Demirci’yi ele geçirdi.

Fakat bu başarının sevinci uzun sürmeyecekti. Yunan Ayvalık Tümeni durmadan takviye kuvvetler alarak toparlandı ve üç gün sonra Ethem kuvvetlerine karşı saldırıya geçti ve 4 Ağustos 1920 günü Demirci’yi tekrar ele geçirdi. Ethem Bey üstün Yunan kuvvetleri karşısında ciddi bir savaşı kabul etmeyerek çekilmiş, Yunanlılar tümen komutanı dahil 25 yaralı ve 2 ölü vererek Demirci’ yi tekrar ele geçirmişlerdi. Bu arada Kuva-yı Seyyare’nin de kayıpları vardı. En önemli liderlerinden Hafız Hüseyin Bey şehit oldu.

Hiç olmazsa Gediz’ in düşman eline geçmesini önlemek için, Ethem Bey kuvvetlerini Simav Gölü’nün kuzeyini esas tutan bir hatta çekti.

Kartal Hava Müfrezesi;keşifler sırasında görülen önemli düşman hedeflerine bomba ve makineli tüfeklerle taarruzlar yaptığı gibi, özellikle Demirci Muharebesinde kara birliklerini destekleme vazifesi alan uçaklar çok alçaktan yaptıkları bomba ve makineli tüfek atışlariyle düşman birliklerini dağıtmış ve topçu mevzilerini susturmak suretiyle kara birliklerine yardımda bulunmuştu.(http://www.cengizcetintas.com/203.html) DEVAMI YARIN///

Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
ÜYE İŞLEMLERİ